Hàng xóm xây tường lấn sang vài tấc, trồng cây, đổ móng sát ranh, hay đơn giản là hai bên chỉ mốc khác nhau – tranh chấp ranh giới đất là loại tranh chấp phổ biến nhất ở cả thành thị lẫn nông thôn. Câu hỏi nhiều người đặt ra: có bắt buộc phải ra UBND xã, phường hòa giải trước, hay được nộp đơn thẳng lên Tòa án?
Hòa giải tranh chấp đất đai tại UBND cấp xã theo Luật Đất đai 2024
Điều 235 Luật Đất đai 2024 quy định Nhà nước khuyến khích các bên tranh chấp đất đai tự hòa giải hoặc hòa giải ở cơ sở. Trước khi đề nghị cơ quan có thẩm quyền giải quyết, tranh chấp đất đai được hòa giải tại UBND cấp xã nơi có đất. Việc hòa giải phải được thực hiện trong thời hạn không quá 30 ngày kể từ ngày UBND cấp xã nhận được đơn yêu cầu.
Tranh chấp ranh giới có bắt buộc hòa giải ở xã trước khi khởi kiện không?
Theo khoản 2 Điều 3 Nghị quyết 04/2017/NQ-HĐTP của Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao, đối với tranh chấp “ai là người có quyền sử dụng đất” mà chưa được hòa giải tại UBND cấp xã thì được xác định là chưa có đủ điều kiện khởi kiện. Còn các tranh chấp khác liên quan đến quyền sử dụng đất như tranh chấp hợp đồng chuyển nhượng, thừa kế, chia tài sản chung của vợ chồng thì hòa giải tại UBND cấp xã không phải là điều kiện khởi kiện.
Tranh chấp ranh giới thực chất là tranh chấp xem phần diện tích chồng lấn thuộc quyền sử dụng của ai. Vì vậy, trên thực tế, các Tòa án thường yêu cầu tranh chấp ranh giới phải được hòa giải tại UBND cấp xã trước. Nếu nộp đơn khởi kiện mà chưa hòa giải ở xã, Tòa án có thể trả lại đơn – khiến bạn mất thêm thời gian.
Đừng bỏ qua buổi hòa giải ở xã: biên bản hòa giải là “tấm vé” để vào Tòa án, và rất nhiều tranh chấp ranh giới kết thúc êm đẹp ngay tại đây.
Công ty Luật Phạm Hoàng
Cập nhật: Dự thảo Luật Đất đai (sửa đổi) đang được lấy ý kiến có đề xuất cho phép các bên lựa chọn giải quyết tại Tòa án mà không qua hòa giải ở cấp xã. Khi luật sửa đổi được thông qua và có hiệu lực, chúng tôi sẽ cập nhật bài viết.
Thủ tục hòa giải tranh chấp ranh giới tại UBND cấp xã
- Nộp đơn yêu cầu hòa giải tại UBND xã, phường nơi có đất, nêu rõ phần diện tích, vị trí đang tranh chấp và yêu cầu của bạn.
- UBND cấp xã thẩm tra, xác minh nguồn gốc, quá trình sử dụng đất, thu thập hồ sơ địa chính, có thể kiểm tra hiện trạng.
- Tổ chức cuộc họp hòa giải với sự tham gia của các bên và Hội đồng hòa giải; kết quả được lập thành biên bản (hòa giải thành hoặc không thành).
- Nếu hòa giải thành mà làm thay đổi ranh giới, diện tích: các bên làm thủ tục đăng ký biến động để cập nhật lại Giấy chứng nhận.
Hòa giải không thành thì khởi kiện ở đâu?
- Nếu các bên có Giấy chứng nhận hoặc có giấy tờ về quyền sử dụng đất theo Điều 137 Luật Đất đai 2024: tranh chấp do Tòa án nhân dân giải quyết.
- Nếu không có các giấy tờ trên: các bên được lựa chọn yêu cầu UBND cấp có thẩm quyền giải quyết hoặc khởi kiện tại Tòa án (Điều 236 Luật Đất đai 2024).
- Tranh chấp đất đai do Tòa án nhân dân khu vực nơi có đất giải quyết ở cấp sơ thẩm; Tòa án thường tiến hành xem xét, thẩm định tại chỗ và có thể trưng cầu đo đạc.
Chứng cứ cần chuẩn bị trong tranh chấp ranh giới
- Giấy chứng nhận của hai bên, sơ đồ thửa đất, hồ sơ cấp giấy (có thể xin trích lục tại Văn phòng đăng ký đất đai).
- Bản đồ địa chính qua các thời kỳ, mảnh trích đo hiện trạng.
- Ảnh chụp, video hiện trạng ranh giới, mốc giới, tường rào trước và sau khi xảy ra tranh chấp.
- Lời xác nhận của những người biết rõ quá trình sử dụng đất (hàng xóm lâu năm, người bán đất trước đây).
Câu hỏi thường gặp
Hàng xóm vắng mặt buổi hòa giải thì sao?
UBND cấp xã sẽ mời lại; nếu một bên tiếp tục vắng mặt không có lý do chính đáng thì có thể lập biên bản hòa giải không thành, làm căn cứ để bạn khởi kiện.
Hàng xóm đang xây lấn, tôi có được tự phá dỡ không?
Không nên. Tự ý phá dỡ có thể khiến bạn bị xử phạt hoặc phải bồi thường. Hãy lập vi bằng hoặc chụp ảnh hiện trạng, báo UBND cấp xã để được kiểm tra, xử lý việc xây dựng trái phép.
Tranh chấp lối đi chung có phải hòa giải ở xã không?
Tùy nội dung tranh chấp. Nếu tranh chấp về quyền sử dụng phần đất làm lối đi thì thường phải hòa giải ở xã; nếu chỉ là yêu cầu mở lối đi qua bất động sản liền kề theo Bộ luật Dân sự thì cần xem xét cụ thể.
Cần luật sư hỗ trợ giải quyết tranh chấp ranh giới?
Công ty Luật Phạm Hoàng nhận tư vấn, soạn đơn, tham gia hòa giải tại UBND cấp xã và đại diện, bảo vệ quyền lợi tại Tòa án trong các vụ tranh chấp đất đai tại Đồng Nai (Bình Phước cũ) và Lâm Đồng.
Xem thêm: Dịch vụ luật sư tranh chấp đất đai trọn gói – ủy quyền một lần, không phải đi lại nhiều.
Liên hệ 0327.88.0123 (điện thoại/Zalo) hoặc đặt lịch tư vấn.
Bài viết mang tính tham khảo, cập nhật theo quy định có hiệu lực tại thời điểm đăng. Mỗi trường hợp cụ thể cần được Luật sư xem xét hồ sơ để tư vấn chính xác.
Đội ngũ luật sư của Công ty Luật Phạm Hoàng giàu kinh nghiệm tranh tụng, vững chuyên môn về hình sự, đất đai, thừa kế, hôn nhân gia đình và doanh nghiệp, am hiểu thực tiễn giải quyết vụ việc tại Đồng Nai (Bình Phước cũ) và Lâm Đồng. Liên hệ 0327.88.0123 để được luật sư của Công ty Luật Phạm Hoàng trực tiếp tư vấn.