Trong nhiều vụ ly hôn, tài sản có thể chia được, nhưng con cái thì không. Vì vậy, giành quyền nuôi con khi ly hôn thường là phần căng thẳng nhất. Không ít người cho rằng ai có thu nhập cao hơn chắc chắn sẽ được nuôi con, hoặc con còn nhỏ thì người cha không có cơ hội nào. Thực tế, pháp luật không vận hành theo những “công thức” đơn giản như vậy.
Điều Tòa án đặt lên hàng đầu là quyền lợi về mọi mặt của đứa trẻ. Trong bài viết này, Công ty Luật Phạm Hoàng phân tích các căn cứ pháp lý, những yếu tố Tòa án thường xem xét và cách chuẩn bị chứng cứ để cha hoặc mẹ có thể trình bày nguyện vọng nuôi con một cách thuyết phục.
Căn cứ pháp lý về quyền nuôi con khi ly hôn
Vấn đề này được điều chỉnh chủ yếu bởi các văn bản sau:
- Điều 81 Luật Hôn nhân và gia đình năm 2014: quy định việc trông nom, chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục con sau khi ly hôn;
- Điều 82, Điều 83 Luật Hôn nhân và gia đình năm 2014: quyền, nghĩa vụ của cha, mẹ không trực tiếp nuôi con và của người trực tiếp nuôi con;
- Điều 84 Luật Hôn nhân và gia đình năm 2014: việc thay đổi người trực tiếp nuôi con sau khi ly hôn;
- Điều 6 Nghị quyết số 01/2024/NQ-HĐTP của Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao: hướng dẫn cách xác định quyền lợi mọi mặt của con và trường hợp người mẹ không đủ điều kiện nuôi con dưới 36 tháng tuổi.
Theo khoản 2 Điều 81, vợ chồng được tự thỏa thuận về người trực tiếp nuôi con. Chỉ khi không thỏa thuận được, Tòa án mới quyết định giao con cho một bên căn cứ vào quyền lợi về mọi mặt của con; nếu con từ đủ 07 tuổi trở lên thì phải xem xét nguyện vọng của con.
Tòa án xem xét những yếu tố nào khi giải quyết quyền nuôi con?
Theo hướng dẫn tại Điều 6 Nghị quyết số 01/2024/NQ-HĐTP, khi đánh giá quyền lợi về mọi mặt của con, Tòa án xem xét một cách toàn diện, trong đó có các yếu tố như:
- Điều kiện vật chất và khả năng chăm sóc, giáo dục con của mỗi bên, bao gồm chỗ ở, thu nhập, thời gian dành cho con;
- Mức độ gắn bó tình cảm giữa con với cha, với mẹ;
- Sự quan tâm thực tế của mỗi bên đối với việc học tập, sức khỏe và sinh hoạt của con;
- Việc bảo đảm cho con ổn định, hạn chế xáo trộn môi trường sống, học tập;
- Nguyện vọng được sống cùng anh, chị, em của con;
- Nguyện vọng của con được sống chung với cha hoặc mẹ (đối với con từ đủ 07 tuổi).
Như vậy, thu nhập chỉ là một yếu tố. Người có thu nhập cao nhưng thường xuyên đi làm xa, ít thời gian ở bên con chưa chắc đã có lợi thế hơn người có thu nhập vừa phải nhưng trực tiếp đưa đón, chăm sóc con hằng ngày.
Con dưới 36 tháng tuổi: Người cha có cơ hội nuôi con không?
Khoản 3 Điều 81 Luật Hôn nhân và gia đình năm 2014 quy định con dưới 36 tháng tuổi được giao cho mẹ trực tiếp nuôi, trừ trường hợp người mẹ không đủ điều kiện để trực tiếp trông nom, chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục con hoặc cha mẹ có thỏa thuận khác phù hợp với lợi ích của con.
Nghị quyết số 01/2024/NQ-HĐTP đã hướng dẫn cụ thể hơn về trường hợp người mẹ không đủ điều kiện, ví dụ người mẹ mắc bệnh hiểm nghèo hoặc bệnh nặng khác đến mức không thể tự chăm sóc bản thân, không có thu nhập ổn định và không có tài sản để bảo đảm nhu cầu tối thiểu của con, hoặc không có điều kiện về thời gian tối thiểu để trực tiếp trông nom con. Người cha muốn nuôi con nhỏ phải chứng minh được người mẹ thuộc trường hợp này bằng chứng cứ cụ thể, chứ không chỉ dựa vào lời khai.
Tòa án không hỏi ai “xứng đáng” được nuôi con hơn, mà hỏi đứa trẻ sẽ được bảo đảm tốt nhất khi ở với ai. Chuẩn bị hồ sơ theo đúng câu hỏi đó là chìa khóa của một yêu cầu nuôi con có sức thuyết phục.
Công ty Luật Phạm Hoàng
Cách chuẩn bị chứng cứ khi muốn giành quyền nuôi con
Để Tòa án có đủ cơ sở đánh giá, người yêu cầu nuôi con nên chủ động chuẩn bị:
- Giấy tờ chứng minh chỗ ở ổn định như sổ đỏ, hợp đồng thuê nhà, xác nhận nơi cư trú;
- Giấy tờ chứng minh thu nhập như hợp đồng lao động, bảng lương, sổ sách kinh doanh;
- Tài liệu thể hiện quá trình trực tiếp chăm sóc con: xác nhận của nhà trường, sổ khám bệnh, hình ảnh, tin nhắn trao đổi với giáo viên;
- Phương án cụ thể về việc đưa đón, học tập, người hỗ trợ trông con khi bận công việc;
- Tài liệu về hành vi ảnh hưởng xấu đến con của bên kia (nếu có), thu thập hợp pháp.
Cần lưu ý rằng theo khoản 4 Điều 85 Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015, đương sự không được ủy quyền cho người khác tham gia tố tụng thay mình trong việc ly hôn. Vì vậy, vợ, chồng phải trực tiếp tham gia các buổi làm việc, hòa giải và phiên tòa; luật sư sẽ đồng hành với vai trò người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp, hướng dẫn chuẩn bị chứng cứ và trình bày quan điểm trước Tòa án.
Không được nuôi con trực tiếp thì còn những quyền gì?
Người không trực tiếp nuôi con vẫn có quyền thăm nom con mà không ai được cản trở, đồng thời có nghĩa vụ cấp dưỡng cho con theo Điều 82 Luật Hôn nhân và gia đình năm 2014. Sau khi ly hôn, nếu người đang nuôi con không còn đủ điều kiện hoặc có căn cứ cho thấy việc thay đổi là cần thiết vì lợi ích của con, cha hoặc mẹ có thể yêu cầu Tòa án thay đổi người trực tiếp nuôi con theo Điều 84.
Quý khách có thể tham khảo thêm dịch vụ luật sư hôn nhân gia đình và gói thủ tục ly hôn trọn gói tại Bình Phước cũ và Lâm Đồng, chi phí chỉ từ 7.000.000 đồng.
Câu hỏi thường gặp
Con từ 7 tuổi muốn ở với ai thì chắc chắn được ở với người đó?
Không hẳn. Tòa án bắt buộc phải xem xét nguyện vọng của con từ đủ 07 tuổi trở lên, nhưng nguyện vọng đó được đánh giá cùng với các yếu tố khác về quyền lợi mọi mặt của con.
Người cha có thể giành quyền nuôi con dưới 36 tháng tuổi không?
Có thể, nếu hai bên thỏa thuận phù hợp với lợi ích của con hoặc chứng minh được người mẹ không đủ điều kiện trực tiếp trông nom, chăm sóc con theo hướng dẫn của Nghị quyết số 01/2024/NQ-HĐTP.
Đã ly hôn và giao con cho bên kia thì có thể đòi lại quyền nuôi con không?
Có. Theo Điều 84 Luật Hôn nhân và gia đình năm 2014, cha hoặc mẹ có quyền yêu cầu Tòa án thay đổi người trực tiếp nuôi con khi có căn cứ theo luật định, đặc biệt khi người đang nuôi không còn đủ điều kiện chăm sóc con.
Liên hệ Công ty Luật Phạm Hoàng
Nếu quý khách đang chuẩn bị ly hôn và cần tư vấn phương án nuôi con, chuẩn bị chứng cứ hoặc bảo vệ quyền lợi tại Tòa án nhân dân khu vực ở Đồng Nai hay Lâm Đồng, đội ngũ luật sư của Công ty Luật Phạm Hoàng sẵn sàng đồng hành. Quý khách vui lòng gọi hoặc nhắn Zalo 0327.88.0123, đến trụ sở Công ty Luật Phạm Hoàng tại Quốc lộ 13, Tổ 6, KP. Tân Bình, P. Tân Khai, TP. Đồng Nai (thuận tiện cho người dân Chơn Thành, Hớn Quản, Bình Long), hoặc chi nhánh tại 19 Phù Đổng Thiên Vương, P. Lâm Viên – Đà Lạt, tỉnh Lâm Đồng. Xem thêm tại trang liên hệ.
Bài viết mang tính tham khảo, được xây dựng trên cơ sở quy định pháp luật có hiệu lực tại thời điểm đăng. Mỗi vụ việc có tình tiết riêng, quý khách nên liên hệ luật sư để được tư vấn cụ thể trước khi quyết định.
Đội ngũ luật sư của Công ty Luật Phạm Hoàng giàu kinh nghiệm tranh tụng, vững chuyên môn về hình sự, đất đai, thừa kế, hôn nhân gia đình và doanh nghiệp, am hiểu thực tiễn giải quyết vụ việc tại Đồng Nai (Bình Phước cũ) và Lâm Đồng. Liên hệ 0327.88.0123 để được luật sư của Công ty Luật Phạm Hoàng trực tiếp tư vấn.